Διαταραχές σίτισης & πρόσληψης τροφής: το ατέρμονο κυνήγι της τελειότητας!

Πόσες φορές…

..Έχετε “κατρακυλήσει” θερμιδικά;

..Νιώσατε ντροπή για αυτό που συνέβη;

..Έχετε τιμωρήσει τον εαυτό σας για αυτό παραλείποντας σημαντικά γεύματα ή κάνοντας αυστηρή προπόνηση για να “κάψετε” μανιωδώς τις παραπανίσιες θερμίδες;

Πόσες φορές έχετε επαναλάβει την ατασθαλία παρά την τιμωρία που επιβάλατε στον εαυτό σας;

Εάν η απάντησή στις παραπάνω ερωτήσεις είναι πολλές φορές, τότε σίγουρα δεν είστε οι μόνοι! Στην σημερινή κοινωνία του φαίνεσθαι, η αψεγάδιαστη εικόνα και οι ασύλληπτες σωματικές αναλογίες πρωτοστατούν και συχνά λειτουργούν ως εργαλεία αξιολόγησης της ελκυστικότητας και της κοινωνικής επιτυχίας. Η λαχτάρα μας για αποδοχή από τους άλλους συγκατοικεί με τον φόβο της ταύτισης μας με το κοινωνικά ανεπιθύμητο πρότυπο του υπέρβαρου και μας οδηγεί συχνά σε μια εμμονική ενασχόληση με την διατροφή και το βάρος μας. Μετρούμε τα γραμμάρια της ποσότητας που θα καταναλώσουμε, αλλά και τον ακριβή αριθμό των θερμίδων που θα αποχαιρετίσουμε με τα προγράμματα γυμναστικής. Η μεζούρα και η ζυγαριά ξεπροστιάζουν τις εβδομαδιαίες ατασθαλίες μας και ταυτόχρονα φρενάρουν κάθε προσπάθεια για την βελτίωση της αυτοπεποίθησής μας!

Παράλληλα με την επίδραση που έχουν τα κοινωνικά πρότυπα στην ζωή μας, αναταράξεις στις διατροφικές μας συνήθειες μπορεί να προκύψουν λόγω στρεσογόνων ή τραυματικών εμπειριών, αλλαγών στο περιβάλλον, αλλά και επιπλοκών στην υγεία μας. Χαοτικές και συγκρουσιακές σχέσεις, γονεϊκά πρότυπα με αντίστοιχες δυσκολίες στην οριοθέτηση της διατροφής τους, εμπειρίες κακοποίησης και σοβαρά ζητήματα υγείας, αποτελούν κάποια μόνο παραδείγματα από το σύνολο των καταστάσεων που εν δυνάμει επιδρούν στην σχέση μας με την διατροφή. Οι παράγοντες που σχετίζονται με τις διατροφικές διαταραχές είναι πολυσύνθετοι και για αυτό το λόγο προτείνεται η αποφυγή γενικευτικών συμπερασμάτων και η εξατομικευμένη αξιολόγηση κάθε κατάστασης. Είναι σημαντικό, όμως, να αναγνωρίζουμε τις καταστάσεις και τα συμπτώματα που μας προειδοποιούν ότι η σχέση μας με την διατροφή έχει διαταραχθεί.

Πότε αναφερόμαστε σε διαταραχές της διατροφής;

Σύμφωνα με τον ορισμό του American Psychiatric Association (2013), οι διαταραχές σίτισης και πρόσληψης τροφής, αναφέρονται στην επίμονη διαταραγμένη σχέση του ατόμου με την τροφή, η οποία επιφέρει  προβλήματα στην κατανάλωση ή απορρόφηση της τροφής, προκαλώντας σημαντικές βλάβες στον οργανισμό και την ψυχοκοινωνική λειτουργία.

Πρόκειται για μια δυσλειτουργική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στο άτομο και την διατροφή του για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα. Η δυσλειτουργική σχέση περιλαμβάνει είτε ακραίες συμπεριφορές περιορισμού της τροφής (π.χ. αυστήρη δίαιτα, εμετοί), είτε συμπεριφορές ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά τόσο η σωματική και ψυχολογική κατάσταση του ατόμου όσο και η ικανότητα του να αναπεξέρχεται στις καθημερινές απαιτήσεις.

Ποιες είναι οι κυριότερες διαταραχές σίτισης & πρόσληψης τροφής;

  1. ΑΝΟΡΕΞΙΑ

Το κυριότερο συμπτώμα της ψυχογενούς ή νευρογενούς ανορεξίας είναι το χαμηλό σωματικό βάρος σε σχέση με την φυσιολογική ανάπτυξη του ατόμου και η συνεχής επιθυμία απώλειας βάρους. Το άτομο έχει διαμορφώσει μια διαταραγμένη εικόνα για το σώμα του, καθώς υπερεκτιμά το σωματικό βάρος του, ενώ φοβάται διαρκώς ότι θα αυξηθεί το βάρος του. Περιορίζει διαρκώς την τροφή του, καταναλώνει διουρητικά ή καθαρκτικά ή εμπλέκεται σε εξαντλητική σωματική άσκηση.

2. ΒΟΥΛΙΜΙΑ

Όσον αφορά τα συμπτώματα της ψυχογενούς ή νευρογενούς βουλιμίας, πρόκειται για επαναλαμβανόμενα και ανεξέλεγκτα επεισόδια υπερφαγίας και αντιρροπιστικές προσπάθειες ανατροπής των αποτελεσμάτων της υπερφαγίας. Οι αντιρροπιστικές προσπάθειες συνήθως σχετίζονται με αυτο-προκαλούµενους εμετούς, αυστηρή δίαιτα, εξαντλητική γυμναστική, χρήση νόμιμων ή παράνομων κατασταλτικών της όρεξης και την χρήση καθαρτικών ή διουρητικών φαρμάκων. Το άτομο συχνά εξαφανίζεται στην τουαλέτα µετά από τα γεύματα, µε σκοπό την απομάκρυνση των παραληφθεισών τροφών.

Ο κύκλος της υπερκατανάλωσης τροφής και της κάθαρσης από αυτήν, μπορεί να επαναληφθεί αρκετές φορές την εβδομάδα και σε πιο σοβαρές περιπτώσεις αρκετές φορές την ημέρα, ενώ το σωματικό βάρος μπορεί να παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα.

3. ΥΠΕΡΦΑΓΙΑ

 Η διαταραχή περιλαμβάνει επεισόδια υπερφαγίας χωρίς να ακολουθείται κάποια αντιρροπιστική συμπεριφορά. Το άτομο συνήθως τρώει πιο γρήγορα από το κανονικό μέχρι να νιώσει δυσάρεστα πλήρες το στομάχι του. Συχνά καταναλώνει μεγάλες ποσότητες τροφής χωρίς να έχει το σωματικό αίσθημα της πείνας. Ντρέπεται και αισθάνεται δυσάρεστα για τις μεγάλες ποσότητες τροφής που καταναλώνει και για αυτό το λόγο προτιμά να τρώει μόνο του. Επιπλέον, συχνά αισθάνεται δυσφορία, θλίψη και ενοχές για το επεισόδιο υπερφαγίας.

Εάν διαβάζοντας τις παραπάνω πληροφορίες, κατανοείτε ότι η σχέση σας με την διατροφή έχει διαταραχθεί, μην διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από κάποιον ψυχολόγο ή ψυχίατρο!

Είναι καλό να θυμάστε ότι η σχέση μας με την διατροφή και η αγάπη για το σώμα μας οικοδομείται μέσα από την δική μας προσπάθεια σε όλη την διάρκεια της ζωής μας. Πρόκειται για ένα προσωπικό αγώνα μέσα από τον οποίο το έπαθλο είναι η αγάπη για τον εαυτό μας και η αποδοχή της μη τελειότητάς μας!
Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: Author.

Sadock, B. J., Sadock, V. A., & Ruiz, P. (2011). Synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry (11th ed.). Philadelphia, PA: Wolters Kluwer Psychiatric Pub.

Από τον/την Κατερίνα Φουρκιώτη

Ψυχολόγος,
Msc στην Κλινική Ψυχολόγια

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *