Εξερεύνηση υγιών σχέσεων: Θέτοντας όρια

Συχνά μας είναι δύσκολο να διαχειριστούμε διάφορες συμπεριφορές στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, αδυνατώντας να εντοπίσουμε τους λόγους. Αυτή η δυσφορία μας γεμίζει άγχος, απογοήτευση και εξάντληση, ενώ μπορεί συχνά να πυροδοτήσει επίπονες συγκρούσεις. Ένας από τους βασικότερους λόγους που μας οδηγεί στο να βιώνουμε δυσάρεστες καταστάσεις με τους γύρω μας, είναι η αδυναμία μας να θέσουμε υγιή όρια.

Τι είναι τα όρια ;

Τα προσωπικά όρια καθορίζουν τους «κανόνες» που θέτουμε προς τους άλλους με στόχο την αυτοπροστασία και τον σεβασμό προς τον εαυτό μας. Είναι εκείνα που ορίζουν τον σωματικό και ψυχικό μας χώρο και μας βοηθούν να υπερασπιζόμαστε τις συναισθηματικές μας ανάγκες, απωθώντας την εκμετάλλευση των άλλων. Τα όρια αρχίζουν να σχηματίζονται από την παιδική μας κιόλας ηλικία μέσα από την αλληλεπίδραση με τα πρόσωπα φροντίδας και τους σημαντικούς μας άλλους. Η ανάπτυξη ενός υγιούς συστήματος ορίων, προϋποθέτει συναισθήματα αποδοχής και ενσυναίσθησης από τα σημαντικά για εμάς πρόσωπα για την ανάπτυξη μιας προσωπικότητας με πίστη και εμπιστοσύνη στον εαυτό.  

Υπάρχουν κατηγορίες ορίων ;

Οι βασικότερες κατηγορίες των προσωπικών ορίων είναι αυτές των φυσικών-σωματικών και των συναισθηματικών-πνευματικών ορίων. Τα φυσικά-σωματικά όρια είναι η σωματική προσέγγιση που επιτρέπουμε να δεχτούμε από κάποι@, χωρίς να αισθανθούμε άβολα. Για παράδειγμα, το ποι@ μας πλησιάζει, σε ποιο βαθμό μας αγγίζει και με ποιον τρόπο. Τα σωματικά όρια είναι πολύ διαφορετικά για τ@ καθέν@ μας καθώς διαμορφώνονται βάσει προσωπικών βιωμάτων και αξιών. Τα συναισθηματικά-πνευματικά όρια αναφέρονται στις πεποιθήσεις, τις αξίες, τις ανάγκες και τις επιλογές μας. Μπορεί να μην είναι «ορατά», όπως τα φυσικά όρια, αλλά διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ψυχική μας υγεία. Είναι εκείνα που ορίζουν τις είναι αποδεκτό για εμάς και τι όχι.

Πώς μπορούμε να θέτουμε υγιή όρια ;   

Το να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε τα όριά μας στους άλλους είναι κάτι που φαντάζει αρχικά δύσκολο, ιδίως εάν το σύστημα ορίων μας αποτελείται από άκαμπτα, μη συνεπή όρια.

Η αρχή για να μπορέσουμε να θέσουμε υγιή όρια στις διαπροσωπικές μας σχέσεις είναι πρώτα απ’ όλα να τα αναπτύξουμε.

Οφείλουμε να αναρωτηθούμε: Πώς με κάνει να αισθάνομαι μια διαπροσωπική σχέση ; Ποια είναι τα δυσφορικά συναισθήματα που εντοπίζω ; Πώς θα ήθελα να είμαι σε αυτή τη σχέση προκειμένου να νιώθω ο εαυτός μου ; Με αυτόν τον τρόπο θα καταφέρω να εντοπίσω τα σημεία που νιώθω πως τα προσωπικά μου όρια βάλλονται, ώστε να προχωρήσω στις αντίστοιχες βελτιωτικές για εμένα αλλαγές.

Είναι πολύ σημαντικό να μάθω να επικοινωνώ τις ανάγκες μου στους άλλους ώστε να με σέβομαι. Η λέξη «όχι» για πολλ@ από εμάς έχει αρνητική χροιά, κι όμως είναι μια λέξη που εμπεριέχει σημαντικό φορτίο αυτοπροστασίας και αυτοφροντίδας. Η περιθωριοποίηση των προσωπικών μας αναγκών εις βάρος της ικανοποίησης των αναγκών των άλλων, είναι μια πρακτική που βάλλει το σύστημα των προσωπικών μας ορίων προκαλώντας συναισθήματα αυτομομφής και απογοήτευσης. Μπορούμε να είμαστε αρεστοί στους άλλους χωρίς να πρέπει να λέμε σε όλα «ναι».

Κάτι εξίσου σημαντικό στη θέσπιση των ορίων είναι πως είναι ανάγκη να  αναλαμβάνουμε την ευθύνη των συναισθημάτων μας. Δηλαδή, ενδέχεται με τον τρόπο που θα οριοθετηθούμε σε κάποι@ να προκαλέσουμε συναισθήματα θυμού ή θλίψης. Δεν μπορούμε και δεν είναι απαραίτητο να ελέγχουμε τον τρόπο με τον οποίο κάποι@ αισθάνεται, καθώς αυτό είναι κάτι που έγκειται στον τρόπο που ο ίδι@ ερμηνεύει τα γεγονότα.

Σε οποιαδήποτε διαπροσωπική σχέση, βασικό συστατικό της πετυχημένης συνταγής προκειμένου να ενυπάρχουν οι αξίες του σεβασμού και της εμπιστοσύνης, είναι η αποδοχή της προσωπικότητας και της ταυτότητας του άλλ@. Για αυτό και τα όρια είναι εκείνα που, μεταξύ άλλων, επιτρέπουν την ουσιαστική σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων. Ήρθε η στιγμή να τα απενοχοποιήσουμε!

Από τον/την Βίκη Παππά

Ψυχολόγος Α.Π.Θ. - MBA
Psychologist, MBA

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *