Ζώα: Το κλειδί της Ανθρωπότητας για τον Παράδεισο.

Η ώρα είναι 17:30 το απόγευμα. Βάζω το κλειδί του σπιτιού μου στην εξώπορτα και ανοίγω με δύναμη και βιασύνη. Επιστρέφω από άλλη μία εξαντλητική μέρα στη δουλειά και το μόνο που με ανακουφίζει είναι η σκέψη πως λίγα βήματα πιο πέρα από την κατάλευκη βελέντζα μου στο χολ θα αντικρίσω μια μικρή και φουντωτή κατάξανθη τούφα να κινείται με ρυθμικό τρόπο δεξιά και αριστερά στο άκουσμα του ονόματός του.

Το όνομά του είναι «Marvel», που σημαίνει «Θαύμα», γιατί κάθε ζωάκι είναι ένα μικρό θαύμα για αυτόν τον υλιστικό κόσμο των ανθρώπων, είναι η δυνατότητά μας να γνωριστούμε ξανά με τον εαυτό μας και τη φύση. Είναι η δυνατότητα πρόσβασής μας σε έναν αλλιώτικο παράδεισο συναισθημάτων και το εισιτήριό μας να ξανασυστηθούμε με τις αξίες μας και τα ιδανικά μας.

Εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, από τότε που ο άνθρωπος ξεκίνησε να εξημερώνει τα ζώα με σκοπό την συστηματική εκμετάλλευσή τους ή των αντίστοιχων αγαθών που αυτά του προσφέρουν σε ένα δευτερογενές επίπεδο, έχει αυτόκλητα αυτοανακηρυχθεί ως «ανώτερο» είδος. Κι αν ο όρος αυτός παρέμενε στα στενά βιολογικά πλαίσια που πρωτοεμφανίστηκε θα μπορούσε ίσως να γίνει κατανοητός, ίσως και αποδεκτός, με μιας κάποιας μορφής στωικότητα.

Ωστόσο, μια μεγάλη -δυστυχώς- μερίδα ανθρώπων εξακολουθούν να βιώνουν αυτό το συναίσθημα ανωτερότητας, το οποίο ενσωμάτωσαν μετέπειτα και στην ταυτότητά τους, σχεδόν σφετεριστικά, μετατρέποντας ένα επίθετο σε αναφαίρετό δικαίωμα τους να ασκούν εξουσία πάνω στις ζωές των ζώων. Δισεκατομμύρια ζώα σε ολόκληρο τον κόσμο υποφέρουν από την ανθρώπινη σκληρότητα, ματαιοδοξία και απληστία. Κι αναρωτιέται κανείς γιατί τόση κακία και μίσος απέναντι σ’ αυτά τα πλάσματα;

Αλήθεια, πόσο έχει διαβρωθεί η συνείδηση και η ηθική των ανθρώπων που αποφασίζουν να συμπεριφερθούν βίαια και κακοποιητικά απέναντι στα ζώα;

Πλήθος ερευνών στον κόσμο της εγκληματολογίας, αποδεικνύουν την ύπαρξη άμεσης συσχέτισης μεταξύ της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας με την κακοποίηση των ζώων. Άνθρωποι που καταδικάστηκαν για φανερά ειδεχθείς εγκλήματα ή επιδόθηκαν σε ανάρμοστες και βίαιες συμπεριφορές εναντίων τρίτων, έχουν σχεδόν πάντα ως αφετηρία τους στο ιστορικό της παραβατικότητάς τους την εκδήλωση κακοποιητικών συμπεριφορών εναντίων οικόσιτων και μη ζώων. Με άλλα λόγια, η κακοποίηση εναντίων αυτών των ανυπεράσπιστων πλασμάτων λαμβάνει πλέον άλλη υπόσταση αν αναλογιστεί κανείς πως τέτοιες αποτρόπαιες ενέργειες αποτελούν ισχυρό προβλεπτικό παράγοντα μελλοντικής παραβατικότητας-εγκληματικότητας.

Κι αν όλα αυτά ακούγονται τόσο υπερβολικά, γιατί υπάρχουν ακόμα όλοι αυτοί που σκορπούν το θάνατο σε χιλιάδες αθώες ψυχές; Πώς λέγονται εκείνοι που δηλητηριάζουν, φολιάζουν, κλωτσούν, απαγχονίζουν, πυροβολούν και βασανίζουν με οδυνηρό τρόπο όποιο αδέσποτο ζώο κάνει το λάθος να βρεθεί στο δρόμο τους και δεν λογοδοτούν ποτέ στη δικαιοσύνη για τα φρικτά εγκλήματά τους;

Και φυσικά μέσα στα πολλά πρόσωπα που παίρνει η κακοποίηση υπάρχουν πάντα και οι ασυνείδητοι. Όλοι αυτοί που εγκαταλείπουν τα ζώα τους με την πρώτη δυσκολία μόλις ενηλικιωθούν ή αρρωστήσουν. Άνθρωποι χωρίς ανθρωπιά, που δένουν σφιχτά μία σακούλα με νεογέννητα μωρά και την πετούν, δουλεύουν σε δημοτικά κυνοκομεία – κολαστήρια που λειτουργούν ως αποθήκες ψυχών, που δεν έχουν κανένα ενδοιασμό να στερήσουν την τροφή και το νερό των ζώων εξαφανίζοντάς τα από όπου βρεθούν στο διάβα τους.

Ανέκαθεν απορούσα με την νοοτροπία των ανθρώπων που καθισμένοι στην ασφάλεια του καναπέ τους δεν έκαναν τίποτα για τον διπλανό τους αλλά ξόδευαν τόση ενέργεια και μίσος στον πόλεμο που αποφάσιζαν να κηρύξουν απέναντι σε όλους αυτούς που νοιάζονταν, δρούσαν και χάριζαν απλόχερα φροντίδα και αγάπη.

Ο Γάλλος μυθιστοριογράφος, Anatole France, είχε γράψει κάποτε το εξής: «Μέχρι να αγαπήσεις ένα ζώο, ένα κομμάτι της ψυχής σου δεν έχει αφυπνιστεί».

Προς μεγάλη ανακούφιση και ψυχική ανάταση της ανθρωπότητας, υπάρχουν ακόμα όλοι αυτοί οι άνθρωποι που αντιστέκονται σθεναρά απέναντι στην κακία, στην ανοησία και στο παράλογο, υπερασπίζοντας με πράξεις το δικαίωμα κάθε πλάσματος να ζει με αξιοπρέπεια.  Άνθρωποι που δεν επιτρέπουν σε τίποτα να υπερκεράσει την ανθρωπιά τους και δεν είναι λίγες οι φορές  που το πληρώνουν ακριβά σε μια κοινωνία που πάσχει από αξίες.

Η επαφή με τα ζώα έχει θετικό αντίκτυπο στην ψυχολογία μας και αλλάζει τον τρόπο σκέψης μας. Τα ζώα προσφέρουν μια καταπραϋντική παρουσία και μια θετική απόσπαση από τις αρνητικές και ανησυχητικές σκέψεις ενώ παράλληλα δημιουργούν στον άνθρωπο ένα σταθερό περιβάλλον ασφάλειας σε περιόδους αναταράξεων.

Ο Samuel Corson, ένας από τους πρωτοπόρους στην εισαγωγή των ζώων στη θεραπεία με ψυχικά ασθενείς και ηλικιωμένους, διέθετε τα κατάλληλα αντανακλαστικά ώστε να αντιληφθεί σχεδόν αμέσως την ευεργετική παρουσία των ζώων σε ποικίλους τομείς της ζωής του ανθρώπου με έναν τρόπο που κάθε άλλο παρά καταχρηστικός ήταν.

Τα ζώα πλέον δεν αποτελούν προϊόν εκμετάλλευσης υπό ένα ωφελιμιστικό πρίσμα αλλά αντίθετα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη και την ευημερία του ανθρώπου.

Αυτό γίνεται πλέον αισθητό μέσα από τους όρους “animal assisted therapy “ ή “pet therapy” ή κοινώς θεραπεία μέσω των ζώων, που κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Οι συμπληρωματικές αυτές τεχνικές για τις ψυχικές παθήσεις αποτελούν μια επικουρική θεραπευτική μέθοδο όπου οι σκύλοι, οι γάτες, τα  άλογα ή ακόμα και τα ζώα φάρμας ή παραγωγής μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως θεραπευτικό μέσο.

Αυτού του είδους η θεραπεία χρησιμοποιείται επικουρικά σε άτομα με νοητικά προβλήματα (αυτισμό, σύνδρομο DOWN), συναισθηματικά διαταραχές, άτομα που πάσχουν από Alzheimer ή άνοια, ακόμα και για ασθενείς που πάσχουν από AIDS ή καρδιολογικά προβλήματα. Τα οφέλη από αυτή την επαφή είναι πολυδιάστατα με σωματικές ,ψυχικές και κοινωνικές προεκτάσεις.

Μερικά από τα αποτελέσματα αυτής της θεραπευτικής επαφής με τα ζώα γίνονται φανερά μέσα από τη δράση ποικίλων ομάδων επαγγελματιών που αποφασίζουν να εντάξουν αντίστοιχες τεχνικές στη θεραπευτική τους δράση. Πιο συγκεκριμένα,  παρατηρούνται οφέλη όπως η μείωση των επιπέδων φόβου, λύπης και ψυχολογικής δυσφορίας, η ενίσχυση της ψυχολογικής ευεξίας και της αυτοεκτίμησης, η ευκολότερη αντιμετώπιση διαφόρων στρεσογόνων καταστάσεων ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η σωματοποίηση των ψυχολογικών προβλημάτων, μειώνοντας τα καταθλιπτικά συμπτώματα, το άγχος και την εμφάνιση βίας σε ψυχιατρικούς ασθενείς.

Ο Samuel Corson είπε πως “Ο σκύλος είναι ο καλύτερος σου φίλος γιατί κουνάει την ουρά του και όχι την γλώσσα του”.

Τα πλάσματα αυτά βρίσκονται πάντα ένα βήμα πιο μπροστά από τους ανθρώπους γιατί είναι σε διαρκή επαφή με το συναίσθημά τους και γιατί κατέχουν το μεγαλείο να μπορούν να μοιράζουν εμπράκτως την αγάπη που διαθέτουν χωρίς όρους και προϋποθέσεις.

Το ανεκτίμητο αγαθό του να δίνεις χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα είναι σπάνιο αλλά αυτά τα πλάσματα το διαθέτουν και είναι αυτό ακριβώς που τα καθιστά λαμπρό παράδειγμα ακόμα και για «ανώτερα» είδη όπως ο άνθρωπος.

Scene from the movie Hachico: A Dog’s Story (2009)

Από τον/την Έλενα Κουτσοπούλου

Ψυχολόγος
MSc Δικαστική & Εγκληματολογική Ψυχολογία
Εκπαιδευόμενη Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *