Πώς θα ενισχύσω την αυτοεκίμησή μου

Εννοιολογώντας την αυτοεκτίμηση

Η έννοια της αυτοεκτίμησης μπορεί να οριστεί με ποικίλους τρόπους καθώς, ο καθένας από εμάς, την αντιλαμβάνεται με έναν μοναδικό τρόπο. Είναι μια έννοια άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τρόπο που αισθάνεται κανείς για τον εαυτό του (James, 2001) και τη γενική εκτίμηση σχετικά με την αξία του (Cooley, 2001). Μπορεί να είναι είτε θετική, εμπεριέχοντας την έννοια της αποδοχής, είτε αρνητική, με τάσεις αποδοκιμασίας. Πολλές φορές μπερδεύουμε την έννοια της αυτοεκτίμησης με την αυτοπεποίθηση ή την αυτοαποτελεσματικότητα. Βασική τους διαφορά είναι πως η αυτοεκτίμηση εμπεριέχει αξιολογικούς (τι αξίζω) χαρακτηρισμούς αναφορικά με τον εαυτό.  

Οι ρίζες της αυτοεκτίμησης

Η αυτοεκτίμηση αρχίζει να διαμορφώνεται στα πρώτα χρόνια της παιδικής μας ηλικίας. Δεδομένου ότι η έννοια του εαυτού δεν είναι κάτι στατικό στο χρόνο αλλά εξελίσσεται καθώς βιώνουμε νέες εμπειρίες και προκλήσεις, έτσι και η αυτοεκτίμηση συνεχίζει να «πλάθεται» τόσο στην εφηβεία όσο και στην ενήλικη ζωή. Οι σημαντικοί μας άλλοι όπως η οικογένεια ή φίλοι, όσο και τα περιβάλλοντα με τα οποία αλληλοεπιδρούμε (π.χ. το σχολείο), είναι σημαντικοί διαμορφωτές της αυτοεκτίμησής μας. Ένα περιβάλλον που ενισχύει την αποδοχή, ισχυροποιεί τη θετική εικόνα για τον εαυτό, ενώ αντίθετα, ένα αποδοκιμαστικό, επικριτικό περιβάλλον λειτουργεί εντελώς αντίστροφα. Εξίσου σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της θετικής ή αρνητικής στάσης προς τον εαυτό, διαδραματίζουν οι αντιλήψεις που τρέφουν για τον εαυτό τους οι ίδιοι φροντιστές μας. Έχοντάς τους ως πρότυπα, εσωτερικεύουμε ασυνείδητα μια διαστρεβλωμένη εικόνα αυταξίας, την οποία είναι πολύ πιθανό να αναπαράγουμε στις διαπροσωπικές μας σχέσεις και στην ενήλικη ζωή.

Πώς θα ενισχύσω την αυτοεκτίμησή μου ;

  • Προσδιορίζω τις αρνητικές πεποιθήσεις σχετικά με τον εαυτό μου: Είναι πολύ σημαντικό να παρατηρήσω τις σκέψεις μου και να εντοπίσω εκείνες που ενισχύουν μια αρνητική στάση προς τον εαυτό. Για παράδειγμα, μπορεί να κάνω σκέψεις όπως «Δεν με θέλουν γιατί δεν αξίζω» ή «Δεν είμαι αρκετά έξυπνη/ος για να μπορέσω να πετύχω αυτόν τον στόχο». Αφού εντοπίσω τις σκέψεις αυτοσαμποτάζ, αναρωτιέμαι: Υπάρχουν όντως στοιχεία που επιβεβαιώνουν αυτές τις πεποιθήσεις ; Ποια είναι αυτά τα στοιχεία ; Ποια στοιχεία αποδεικνύουν το αντίθετο ;
  • Επικαλούμαι όλα αυτά που έχω πετύχει ως τώρα: Οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση τείνουν να εστιάζουν σε όλα εκείνα που δεν έχουν καταφέρει, στα αρνητικά για τους ίδιους χαρακτηριστικά. Όταν κατακλύζομαι από αρνητικές σκέψεις σχετικά με τον εαυτό, ας αναλογιστώ: Τι έχω καταφέρει ως τώρα ; Τι είναι αυτό που με έκανε να τα καταφέρω ; Η ανάκληση των κατορθωμάτων και των στρατηγικών με τις οποίες κατάφερα να τα επιτύχω, θα οδηγήσουν σταδιακά σε μια πιο θετικά προσκείμενη στάση προς τον εαυτό.
  • Απομακρύνομαι από ανθρώπους που με κάνουν να αισθάνομαι άσχημα για εμένα: Υπάρχουν άνθρωποι που μας κάνουν να νιώθουμε ο εαυτός μας, που μας αποδέχονται ∙ οι δικοί μας άνθρωποι∙ και άλλοι με τους οποίους νιώθουμε λιγότερο ο εαυτός μας. Το να παραμένω με ανθρώπους που με κάνουν να αισθάνομαι πραγματικά ο εαυτός μου είναι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη μιας θετικής αυτοεκτίμησης.
  • Μαθαίνω να οριοθετούμαι: Το «ΟΧΙ» είναι μια λέξη που εμπεριέχει την έννοια αυτοπροστασίας και της υγιούς οριοθέτησης. Το να υπερασπίζομαι τον εαυτό μου με καθιστά ικανό να με περιφρουρώ, κάτι που επιδρά θετικά στην αυτοεκτίμησή μου.
  • Δίνω χώρο στα συναισθήματά μου: Το ατέρμονο κυνήγι στόχων οδηγεί στην τελειοθηρία, κάτι που ενισχύει την αρνητική εικόνα για τον εαυτό. Είναι οκ να μη νιώθω καλά με τον εαυτό μου κάθε στιγμή. Όλες και όλοι μας έχουμε στιγμές που μπορεί να μην αισθανόμαστε καλά με εμάς. Η ευγένεια και η επιείκεια προς τον εαυτό είναι πολύ σημαντικό βήμα για την κατάκτηση της αυτοεκτίμησης.

«Το μυστικό της έλξης είναι να αγαπάς τον εαυτό σου. Οι ελκυστικοί άνθρωποι δεν κρίνουν ούτε τον εαυτό τους ούτε τους άλλους. Είναι ανοικτοί σε κινήσεις αγάπης. Σκέφτονται την αγάπη και εκφράζουν την αγάπη τους με κάθε κίνηση. Ξέρουν πως η αγάπη δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα αλλά η υπέρτατη αλήθεια στην καρδιά του σύμπαντος»

Deepak Chopra

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Cooley Ε.(2001). Αυτοαντίληψη και Αυτοεκτίμηση Μοντέλα, Ανάπτυξη, Λειτουργικός ρόλος και Αξιολόγηση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σ.22

James W., στο : Λεονταρή, Α. (1996). Αυτοαντίληψη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Από τον/την Βίκη Παππά

Ψυχολόγος Α.Π.Θ. - MBA
Psychologist, MBA

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *