Σεξουαλικότητα: Ο δρόμος προς την ελεύθερη σεξουαλική έκφραση.

Κάθε φορά που γίνεται αναφορά στον όρο “σεξουαλικότητα”, οι άνθρωποι τείνουν αυτομάτως να την συνδέουν με το σεξ. Ωστόσο, μπορεί το σεξ να περιλαμβάνεται στον όρο “σεξουαλικότητα”, όμως δεν παύει να είναι απλά ένα από τα συστατικά της. Η σεξουαλικότητα έχει πολλές μορφές και δεν είναι μόνο το σεξ. Θα λέγαμε λοιπόν, πως πρόκειται για έναν ευρύ όρο που περιλαμβάνει κυρίως την εικόνα του σώματος, την εικόνα του εαυτού, την ταυτότητα του φύλου, τις επιθυμίες και τις απόψεις μας γύρω από το σεξ, καθώς επίσης και την φυσική έκφραση αγάπης και σεξουαλικής επιθυμίας.

Επομένως, η σεξουαλικότητα δεν επηρεάζει απλώς τις κοινωνικές δομές και τις συμπεριφορές αλλά ταυτόχρονα φαίνεται να καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από αυτές. Έτσι, παράγοντες όπως το κοινωνικό γίγνεσθαι, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα οικογενειακά πρότυπα, οι σεξουαλικές προσδοκίες, οι σύντροφοι που επιλέγουμε όπως και τα ταμπού που φέρουμε και αναπαράγουμε, αποτελούν κύριους παράγοντες που επηρεάζουν και ταυτόχρονα επηρεάζονται από την σεξουαλική συμπεριφορά του ανθρώπου.

Στο σημείο αυτό, είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε πως τίποτα από τα παραπάνω δεν αποτελεί θέσφατο, από τη στιγμή που υπάρχει συνεχόμενη μεταβολή αξιών και κοινωνικών συνθηκών εξαιτίας της ταχείας μεταβολής των δεδομένων στην κοινωνία. Αυτή η παραδοχή παρουσιάζεται ως πέραν του δεόντως ανακουφιστική, καθώς οι κυρίαρχες αντιλήψεις και πολιτικές σχετικά με το τι είναι κοινωνικά αποδεκτό και κανονικό σχετικά με την σεξουαλικότητα των ανθρώπων δεν υφίσταται πλέον. Αντιθέτως, από τον 20ό αιώνα οι αντιλήψεις πάνω στην σεξουαλικότητα και στο σεξ φιλελευθεροποιήθηκαν, καθώς στη διάρκεια του αιώνα αυτού η σεξουαλικότητα απέκτησε τεράστια σημασία, τόσο στο ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο πεδίο, γι’ αυτό άλλωστε και ονομάστηκε «αιώνας του σεξ».

Πιο συγκεκριμένα, είδαμε τις γυναίκες να διεκδικούν μεταξύ άλλων το δικαίωμα στην απόλαυση και την αυτοδιάθεση του σώματος τους, να γίνεται αποδεκτό το σεξ εκτός γάμου, τα ΛΟΑΤΚΙ+ να αποκτούν φωνή και δικαιώματα και την ταυτότητα φύλου να αναγνωρίζεται και νομικά σε πάρα πολλές χώρες. Μέσα από αυτόν τον αγώνα για την αποδοχή και το χτίσιμο μιας σεξουαλικής ταυτότητας αναδεικνύεται ευρέως ένα άλλο αγαθό και ταυτόχρονα συστατικό κομμάτι μιας υγιούς σεξουαλικότητας. Αυτό της σωματικής γνωσίας. Ως σωματική γνωσία, ορίζεται η ύψιστη ικανότητα ενός ανθρώπου να γνωρίζει καλά το σώμα του, να βρίσκεται σε συνεχή επαφή μαζί του, να το χρησιμοποιεί ως μέσο επικοινωνίας και να εκφράζει τις βαθύτερες ανάγκες και επιθυμίες του μέσα από αυτό. Η σωματική γνωσία δίνει τη δυνατότητα σε κάθε ανθρώπινο ον να μπορεί να ακούει και να αφουγκράζεται αυτό που του επιτάσσει η δική του εσωτερική φωνή και συνείδηση χωρίς να υποκύπτει στις νόρμες, τα ταμπού και τις κοινωνικές επιταγές. Τόσο η σεξουαλική μας ταυτότητα όσο και η σεξουαλική μας συμπεριφορά οφείλουν να είναι προϊόν μιας βαθύτερης ατομικής διεργασίας που εκφράζεται με όρους όχι απαραίτητα κοινωνικά αποδεκτούς αλλά υποκειμενικά ωφέλιμους και λειτουργικούς.

Πλέον, για τους περισσότερους ανθρώπους, το ζητούμενο είναι η υπέρβαση ή/και η διάχυση της σεξουαλικής ταυτότητας. Υπό αυτούς τους όρους, στερεοτυπικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις που θεωρούσαν επί πολλές δεκαετίες τις εκδιδόμενες γυναίκες ως αποκλειστικούς φορείς αφροδίσιων νοσημάτων, που αναγνώριζαν τον αυτοερωτισμό ως μοναδικό προνόμιο-δικαίωμα του ανδρών και συμβατό με το φύλο τους, που ενοχοποιούσαν όλο το αντρικό φύλο για την αντικειμενοποίηση των γυναικών κατά τη σεξουαλική πράξη και παράλληλα αναπαρήγαγαν το στερεότυπο ότι οι γυναίκες και οι gay ξοδεύουν περισσότερο χρόνο στην ατομική τους περιποίηση και φροντίδα, αποτελούν πλέον κατάλοιπα μιας βαθιά νοσηρής και παθογόνου κοινωνίας που συνεχίζει να διαπραγματεύεται συνεχώς την ταυτότητα της.

Ωστόσο, αν θέλουμε να διατηρήσουμε το ρεαλισμό μας προκειμένου οι αλλαγές που επιδιώκουμε να επιτευχθούν να στοχεύουν στην ύπαρξη και αποδοχή σεξουαλικών ταυτοτήτων που θα αφουγκράζονται τις βαθύτερες ανάγκες, επιθυμίες και επιδιώξεις των ανθρώπων, πρέπει να παραδεχτούμε πως εν έτη 2021 συνεχίζουν να υπάρχουν βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις που θέλουν κάθε οντότητα να επιτάσσεται αβίαστα, σχεδόν οικειοθελώς, σε σεξουαλικούς ρόλους και συμπεριφορές που αναπαράγουν κοινωνικά μαθημένα πρότυπα και που ταυτίζονται με «ανδρικά» και «γυναικεία» θεσμοθετημένα και πολιτισμικά εγκαθιδρυμένα χαρακτηριστικά.

Κινήματα όπως το λεγόμενο #MeToo δημιουργήθηκαν για να αποκτήσει η ελεύθερη σεξουαλική έκφραση υπόσταση χωρίς να ενοχοποιείται ή να αποτελεί κριτήριο αποκλεισμού, παραβίασης ή φόβου. Η αναγκαιότητα ύπαρξης αυτών ή παρόμοιων κινημάτων εκπορεύεται από την επικρατούσα αντίληψη πως το σεξ είναι κάτι που κάνεις «σε» κάποι@ και όχι «με» κάποι@.

Εν κατακλείδι, αγαθά όπως η σωματική γνωσία, η αμοιβαιότητα στην σεξουαλική ηδονή και η ελεύθερη σεξουαλική έκφραση, ανεξαρτήτως φύλου και ταυτότητας, συνιστούν τα πυρηνικά χαρακτηριστικά μιας υγιούς σεξουαλικότητας, η οποία βιώνεται και εκφράζεται ως φυσική προέκταση της ατομικότητας μας και του εαυτού μας.

Είμαστε όλα αυτά που το σώμα μας και οι βαθύτερες ενδοψυχικές μας επιθυμίες έχουν ανάγκη. Χωρίς όρους, χωρίς κριτική. Ανήκουμε σε εμάς, ανήκουμε στο σώμα μας, ανήκουμε στον εαυτό μας και μόνο.

Από τον/την Έλενα Κουτσοπούλου

Ψυχολόγος
MSc Δικαστική & Εγκληματολογική Ψυχολογία
Εκπαιδευόμενη Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *